“Παράθυρο Johari”: Οδηγός αυτοαξιολόγησης και αυτογνωσίας

Όταν μιλάμε για προσωπική ανάπτυξη, η αφετηρία μας είναι πάντα η αυτογνωσία. Εργαλεία όπως η ανάλυση SWOT, μας βοηθούν να χαρτογραφήσουμε τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία μας, με στρατηγικό τρόπο. Αν το SWOT μας βοηθά να μετρήσουμε το “πού βρισκόμαστε” σε σχέση με το εξωτερικό περιβάλλον, το παράθυρο Johari είναι το εργαλείο που μας δείχνει το “ποιοι είμαστε” μέσα από το πρίσμα των διαπροσωπικών μας σχέσεων.

Το Παράθυρο Johari (Johari Window), είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά και πρακτικά μοντέλα της ψυχολογίας για την αυτο-αξιολόγηση και τη βελτίωση των διαπροσωπικών μας σχέσεων.

Τι είναι το “Παράθυρο Johari” και πώς ερμηνεύεται

Το μοντέλο δημιουργήθηκε το 1955 από τους Αμερικανούς ψυχολόγους Joseph Luft και Harrington Ingham (το όνομα “Johari” προέρχεται από τον συνδυασμό των μικρών τους ονομάτων, Jo και Hari).

Είναι ένα ψυχολογικό μοντέλο, που εικονογραφεί τη δυναμική ανάμεσα σε αυτό που γνωρίζουμε εμείς για τον εαυτό μας, και σε αυτό που γνωρίζουν οι άλλοι για εμάς.

Οπτικά, μοιάζει σαν ένα “παράθυρο” με τέσσερα τεταρτημόρια (φανταστείτε το λογότυπο των Windows). Κάθε περιοχή-τεταρτημόριο αντιπροσωπεύει πληροφορίες για εμάς  με βάση το τι γνωρίζουμε εμείς για τον εαυτό μας,  αλλά και το τι γνωρίζουν οι άλλοι για εμάς (συναισθήματα, εμπειρίες, απόψεις, ικανότητες, κίνητρα).

Τα τεταρτημόρια του παραθύρου Johari

1. Η Ανοιχτή Περιοχή (ή Αρένα) : Εδώ βρίσκονται τα χαρακτηριστικά μας, που τα γνωρίζουμε εμείς αλλά μας τα αναγνωρίζουν και οι άλλοι. Είναι η δημόσια εικόνα μας, η συμπεριφορά, οι δεξιότητες και οι απόψεις που μοιραζόμαστε ανοιχτά. Όσο πιο αυθεντικοί είμαστε, τόσο μεγαλύτερη είναι αυτή η περιοχή.
   
   Στόχος της προσωπικής ανάπτυξης είναι η συνεχής διεύρυνση αυτής της περιοχής.
   
2. Η Τυφλή Περιοχή : Εδώ βρίσκονται πράγματα που οι άλλοι βλέπουν σε εμάς, αλλά εμείς αδυνατούμε (ή αρνούμαστε) να διακρίνουμε. Μπορεί να είναι ένα ταλέντο που υποτιμούμε (π.χ. “ηγετικές ικανότητες”) ή ένα ελάττωμα που δεν παραδεχόμαστε (από ένα νευρικό τικ, μέχρι μια αμυντική στάση στις διαφωνίες).
   
3. Η Κρυφή Περιοχή (το Προσωπείο) : Εδώ βρίσκονται αυτά που γνωρίζουμε εμείς για τον εαυτό μας, αλλά επιλέγουμε συνειδητά να τα κρύβουμε από τους άλλους. Ανασφάλειες, κρυφοί φόβοι, τραύματα ή φιλοδοξίες που δεν μοιραζόμαστε, γιατί φοβόμαστε την κριτική ή την απόρριψη. Είναι οι μάσκες που φοράμε για να προστατευτούμε.
   
4. Η Άγνωστη Περιοχή (ή Ασυνείδητο): Τα στοιχεία ή πλευρές της προσωπικότητάς μας που παραμένουν άγνωστα τόσο σε εμάς όσο και στους άλλους. Αυτά είναι συνήθως καταπιεσμένα συναισθήματα ή τραύματα, λανθάνοντα ταλέντα ή ασυνείδητες πεποιθήσεις, που έρχονται στην επιφάνεια μόνο κάτω από συνθήκες μεγάλης πίεσης, ή από νέες εμπειρίες, ή βαθιά ψυχοθεραπεία.
   

Πώς χρησιμοποιείται στην πράξη

Η κλασική εφαρμογή της μεθόδου είναι εκπληκτικά απλή και διαδραστική:

Αυτο-αξιολόγηση: Η λίστα περιλαμβάνει 55 συγκεκριμένα επίθετα (π.χ. θαρραλέος, ντροπαλός, οργανωτικός, συναισθηματικός, κλπ) και επιλέγουμε 5 – 6 που πιστεύουμε ότι μας περιγράφουν καλύτερα.

Αξιολόγηση από τρίτους: Μετά διαλέγουμε μια μικρή ομάδα ανθρώπων που μας γνωρίζουν καλά (συνεργάτες, φίλοι, μέντορες) και τους ζητάμε να επιλέξουν από την ίδια λίστα επιθέτων, αυτά που πιστεύουν εκείνοι ότι μας περιγράφουν. Μπορεί να γίνει ανώνυμα αλλά και επώνυμα.

Η Χαρτογράφηση: 

• Όσα επίθετα διαλέξαμε εμείς και οι άλλοι, μπαίνουν στην Ανοιχτή Περιοχή.
• Όσα διάλεξαν οι άλλοι, αλλά όχι εμείς, πάνε στην Τυφλή Περιοχή.
• Όσα διαλέξαμε εμείς, αλλά κανείς άλλος, πάνε στην Κρυφή Περιοχή.
• Όσα δεν διάλεξε κανείς, παραμένουν στην Άγνωστη Περιοχή.

Μέσα από τη λήψη ανατροφοδότησης (feedback), μικραίνουμε την Τυφλή μας Περιοχή. Μέσα από την αυτοαποκάλυψη (self-disclosure), μικραίνουμε την Κρυφή μας Περιοχή. Το αποτέλεσμα είναι να μεγαλώνει η Ανοιχτή μας Περιοχή, οδηγώντας σε καλύτερη επικοινωνία, αυθεντικότητα και λιγότερο άγχος.

Πόσο αξιόπιστα είναι τα αποτελέσματα

Το Παράθυρο Johari δεν είναι ένα αυστηρό κλινικό ψυχομετρικό τεστ (όπως το MMPI ή το Big Five). Η “αξιοπιστία” του δεν μετριέται με στατιστικά νούμερα, αλλά με βάση το πόσο ειλικρινής είναι η διαδικασία. Και η μέθοδος Johari, είναι τόσο αξιόπιστη όσο αξιόπιστες είναι και οι σχέσεις μας.

Τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά χρήσιμα και “αξιόπιστα” εάν:

• Υπάρχει κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας με τα άτομα που μας δίνουν feedback.
• Είμαστε πραγματικά ανοιχτοί στην κριτική και δεν μπαίνουμε σε θέση άμυνας.
• Γνωρίζουμε ότι το εργαλείο είναι δυναμικό: το παράθυρό μας, αλλάζει ανάλογα με το περιβάλλον (διαφορετικό Johari έχουμε με την οικογένεια και διαφορετικό με τους συναδέλφους μας).

Γι’ αυτόν τον λόγο, δεν είναι απλώς ένα τεστ, αλλά και μια δοκιμασία αξιολόγησης των σχέσεών μας.

Συνδυασμός με άλλες μεθόδους

Το Παράθυρο Johari δεν αντικαθιστά άλλες μεθόδους, αλλά τις συμπληρώνει ιδανικά. Όχι μόνο μπορεί, αλλά πρέπει να συνδυάζεται με άλλες μεθόδους.

• Αν συνδυαστεί με μια ανάλυση SWOT, αποκτάμε έναν οδικό χάρτη απαράμιλλου ρεαλισμού. Το SWOT θα μας υποδείξει ποιες τεχνικές δεξιότητες (Strengths/Weaknesses) χρειάζεσαι για να προχωρήσουμε π.χ. επαγγελματικά, και το Johari θα μας αποκαλύψει πώς η συμπεριφορά μας επηρεάζει τις ομάδες που καλούμαστε να ηγηθούμε. Είναι η διαφορά μεταξύ του: “τι μπορώ να κάνω” και του: “πώς συνυπάρχω μαζί με τους άλλους”.
• Με την Αξιολόγηση 360 Μοιρών (360-Degree Feedback): Το Johari είναι το ιδανικό θεωρητικό πλαίσιο για να ερμηνεύσεις τα αποτελέσματα ενός 360-feedback στον εργασιακό χώρο.
• Με τα Τεστ Προσωπικότητας (π.χ. Myers-Briggs, Enneagram): Τα τεστ αυτά βοηθούν να φωτίσεις την “Άγνωστη Περιοχή” σου, ανακαλύπτοντας βαθύτερα κίνητρα και χαρακτηριστικά.

Τι σημαίνει για εμάς σήμερα

Ζούμε σε μια εποχή υπερ-προβολής, όπου ο έλεγχος της “εικόνας μας” είναι σχεδόν εμμονικός. Καταναλώνουμε τεράστια ενέργεια για να διατηρήσουμε την Κρυφή Περιοχή μας ανέπαφη, δείχνοντας προς τα έξω, μόνο μια προσεκτικά σκηνοθετημένη, Ανοιχτή Περιοχή.

Η ουσιαστική προσωπική ανάπτυξη, ωστόσο, απαιτεί κίνηση και δεν είναι μια μοναχική πορεία. Η εξέλιξη του ανθρώπου δεν συμβαίνει ποτέ στην απομόνωση. Είμαστε λογικά και κοινωνικά όντα. Αν θέλουμε να δούμε το πρόσωπό μας καθαρά, χρειαζόμαστε έναν καθρέφτη. Και ο πιο ειλικρινής καθρέφτης, παρά τις όποιες ατέλειές του, παραμένει ο συνάνθρωπος.

Στόχος του παραθύρου Johari (ζητώντας ανατροφοδότηση), είναι να μεγαλώσουμε την “Αρένα μας” μειώνοντας ταυτόχρονα την Τυφλή Περιοχή και την Κρυφή Περιοχή (αναλαμβάνοντας το ρίσκο της ευαλωτότητας και της ειλικρίνειας).

Όταν το κάνουμε αυτό, απελευθερώνουμε μεγάλα αποθέματα ψυχικής ενέργειας που μέχρι πρότινος σπαταλούσαμε για να κρυβόμαστε ή για να δικαιολογούμε τα λάθη μας. Όσο πιο “ανοιχτό” είναι το παράθυρό μας, τόσο πιο αυθεντική και ελεύθερη γίνεται η ζωή μας.

Εμείς, στο Spectroom, δεν προσεγγίζουμε την αυτογνωσία ως μια μοναχική επιφοίτηση, αλλά ως μια διαλογική διαδικασία. Σε αυτή τη φιλοσοφία βασίζεται και ο πυρήνας της Κοινότητας Προσωπικής Ανάπτυξης, που χτίζουμε καθημερινά: ένας χώρος όπου οι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν με ειλικρίνεια, να φωτίσουν τα τυφλά τους σημεία με ασφάλεια και να προχωρήσουν μαζί, με ουσία και ανθεκτικότητα. Ένας χώρος όπου η εξέλιξη δεν είναι απλώς θεωρία, αλλά πράξη που βιώνεται.

Μίνι f.a.q. και διευκρινίσεις

Q1. Γιατί μόνο 5-6 επίθετα και όχι όσα θέλουμε;

Στην πραγματικότητα, είμαστε πολύπλοκοι άνθρωποι και σίγουρα μας αντιπροσωπεύουν πολύ περισσότερα από 5 επίθετα. Ο λόγος όμως που η μέθοδος βάζει αυτόν τον περιορισμό είναι η εστίαση και η ιεράρχηση.

Όταν πιέζεσαι να διαλέξεις μόνο 5, αναγκάζεσαι να βρεις τα πιο κυρίαρχα χαρακτηριστικά. Εκείνα που πραγματικά σε καθορίζουν -στον πυρήνα σου- τη δεδομένη στιγμή. Το ίδιο ισχύει και για τους άλλους: αν σε κάποιον δώσεις το ελεύθερο να τσεκάρει 30 επίθετα, θα επιλέξει και πράγματα που τα βλέπει σε σένα πιο σπάνια.

Αν, όμως θέλουμε να ξεφύγουμε από τον αυστηρό κανόνα των 5 – 6 επιθέτων για να έχουμε μια πιο πλούσια –αλλά όχι χαοτική– εικόνα, ο μέγιστος αποδεκτός αριθμός για βέλτιστα αποτελέσματα είναι τα 10 επίθετα.

Ο λόγος που τραβάμε εκεί τη γραμμή (περίπου στο 20% της αρχικής λίστας των 55) βασίζεται σε τρεις πολύ πρακτικούς λόγους:

• Ο Κανόνας του 80/20 (Αρχή του Pareto): Στην ουσία, το 20% των χαρακτηριστικών μας (δηλαδή γύρω στα 11 επίθετα) είναι αυτά που “οδηγούν” το 80% της συμπεριφοράς και των αντιδράσεών μας. Αν αρχίσουμε να επιλέγουμε παραπάνω, βγαίνουμε από τον πυρήνα της προσωπικότητάς μας και περνάμε σε δευτερεύοντα ή περιστασιακά χαρακτηριστικά.
  
• Αποφυγή της Γνωστικής Υπερφόρτωσης (Cognitive Overload): Αν δώσετε στον εαυτό σας (ή στους φίλους σας) το περιθώριο να διαλέξουν 20 ή 30 επίθετα, ο εγκέφαλος σταματάει να φιλτράρει. Αρχίζετε να τσεκάρετε οτιδήποτε ακούγεται “κάπως σωστό” ή συμβαίνει “πού και πού”. Το αποτέλεσμα θα είναι ένα Παράθυρο Johari, που αντί για καθαρό καθρέφτη, θα μοιάζει με θολή φωτογραφία.
  
• Η διαχειρισιμότητα της “επόμενης μέρας”: Σκεφτείτε το σενάριο της αυτοκριτικής που λέγαμε πριν. Αν επιλέξετε από 30 επίθετα, μπορεί να βρεθείτε ξαφνικά με 15 διαφορετικά χαρακτηριστικά στην “Τυφλή Περιοχή”! Αυτό είναι ψυχολογικά εξαντλητικό και παραλυτικό. Από πού να ξεκινήσεις να δουλεύεις με τον εαυτό σου; Αντίθετα, αν περιοριστείτε σε ένα 5 – 6  ή “max 12”, η Τυφλή Περιοχή μπορεί να αποκαλύψει 2 – 3 δυνατά, κομβικά στοιχεία. Κάτι που είναι απόλυτα διαχειρίσιμο.

Οπότε, αν θέλετε να προσαρμόσετε την άσκηση για να τη νιώθετε πιο ρεαλιστική και λιγότερο περιοριστική, η οδηγία: “Διάλεξε τα 10 πιο χαρακτηριστικά επίθετα” είναι η απόλυτη χρυσή τομή! Κρατάει την ουσία, δίνει χώρο για περισσότερα δεδομένα, και δεν σας πνίγει στην πληροφορία.

Q2. Πώς “μικραίνουν ή μεγαλώνουν” τα τεταρτημόρια;

Φανταστείτε το παράθυρο Johari σαν ένα μεγάλο τετράγωνο, που ο συνολικός του χώρος (το μέγεθός του) είναι σταθερός, και χωρίζεται εσωτερικά από έναν σταυρό. Αν μετακινήσεις τις γραμμές του σταυρού για να μεγαλώσεις ένα “τζάμι”, αναγκαστικά κάποιο άλλο θα μικρύνει.

Στόχος είναι να μεγαλώσει η Ανοιχτή Περιοχή (αυτά που ξέρουμε εμεις και ξέρουν και οι άλλοι).

Πώς μικραίνει η Τυφλή Περιοχή; Μέσω της Ανατροφοδότησης. Αν τρεις φίλοι μας επιλέξουν το “ξεροκέφαλος”, κι εμείς δεν το είχαμε διαλέξει, ήταν στο Τυφλό Σημείο. Τη στιγμή όμως που μας το λένε, το συνειδητοποιούμε και το αποδεχόμαστε, η πληροφορία αυτή “μετακομίζει” στην Ανοιχτή Περιοχή. Άρα το Τυφλό Σημείο μικραίνει, γιατί πλέον μάθαμε κάτι που αγνοούσαμε.

Πώς μικραίνει η Κρυφή Περιοχή; Μέσω της Αυτοαποκάλυψης. Αν έχετε επιλέξει το “αγχώδης”, αλλά στους άλλους δείχνετε πάντα άνετος, αυτό είναι ένα κρυφό σημείο. Αν όμως αρχίσετε να μοιράζεστε με τους δικούς σας ανθρώπους ότι: “παιδιά, σήμερα πιέζομαι πολύ”, μόλις βγάλατε ένα χαρακτηριστικό από την Κρυφή Περιοχή και το βάλατε στην Ανοιχτή!

Q3. Μπορούμε να κάνουμε σύνθεση των αποτελεσμάτων;

Και βέβαια μπορούμε, και είναι το πιο ουσιαστικό βήμα! Η αρχική διαχώριση (άλλο τεστ στη δουλειά, άλλο στο σπίτι) γίνεται καθαρά για να δούμε αν και κατά πόσο φοράμε “προσωπεία” ανάλογα με τον ρόλο μας.

Μια σύνθεση, μπορεί να μας αποκαλύψει πολλά:

Τον Πυρήνας μας: Τα χαρακτηριστικά που βγαίνουν κοινά σε όλα τα περιβάλλοντα, είναι ο αυθεντικός, αδιαπραγμάτευτος εαυτός μας.

Την Προσαρμοστικότητά μας: Αν στη δουλειά βγαίνουμε “ηγετικοί” (Ανοιχτή περιοχή) αλλά στο σπίτι “υποχωρητικοί”, βλέπουμε ότι η συμπεριφορά μας προσαρμόζεται. Είναι κάποιο υγιές όριο ή μήπως καταπιεζόμαστε κάπου; Η σύνθεση, είναι αυτή που θα μας δώσει τη μεγάλη, ολοκληρωμένη εικόνα.

Q4. Ποια είναι τα επίθετα που μπορώ να διαλέξω;

Οι Luft και Ingham δεν επέλεξαν αόριστες ή φορτισμένες κλινικές έννοιες, αλλά καθημερινές λέξεις, σε μια αυστηρά τυποποιημένη λίστα από 55 συγκεκριμένα επίθετα, τα οποία καλύπτουν όλο το φάσμα της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στόχος δεν είναι να βάλουμε ταμπέλες, αλλά να δημιουργηθεί μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ ημών και των άλλων.

Η λίστα με τα 55 επίθετα του Παραθύρου Johari (αλφαβητικά, για ευκολία στη χρήση):

1. Αγαπητός / Τρυφερός (Loving)
2. Ανεξάρτητος (Independent)
3. Ανταποκριτικός / Διαθέσιμος (Responsive)
4. Αξιοπρεπής (Dignified)
5. Αξιόπιστος (Dependable)
6. Αποδεκτικός / Δεκτικός (Accepting)
7. Αυθόρμητος (Spontaneous)
8. Αυτοσυνείδητος / Με επίγνωση (Self-conscious)
9. Γενναίος (Brave)
10. Γνώστης / Ενημερωμένος (Knowledgeable)
11. Διεκδικητικός (Self-assertive)
12. Δοτικός (Giving)
13. Δυναμικός (Powerful)
14. Έμπιστος (Trustworthy)
15. Ενεργητικός (Energetic)
16. Εξυπηρετικός / Βοηθητικός (Helpful)
17. Εξωστρεφής (Extroverted)
18. Έξυπνος (Clever)
19. Ερευνητικός / Αναζητητής (Searcher)
20. Εσωστρεφής (Introverted)
21. Ευγενικός (Kind)
22. Ευρηματικός (Ingenious)
23. Ευφυής (Intelligent)
24. Ζεστός (Warm)
25. Ήρεμος (Calm)
26. Ήσυχος (Quiet)
27. Θρησκευόμενος / Πνευματικός (Religious)
28. Ιδεαλιστής (Idealistic)
29. Ικανός (Able)
30. Λογικός (Logical)
31. Με αυτοπεποίθηση (Confident)
32. Νευρικός (Nervous)
33. Ντροπαλός (Shy)
34. Οργανωτικός (Organized)
35. Παιχνιδιάρης / Ελαφρύς (Silly)
36. Παρατηρητικός (Observant)
37. Περήφανος (Proud)
38. Πνευματώδης / Ετοιμόλογος (Witty)
39. Πολύπλοκος (Complex)
40. Προσαρμοστικός (Adaptable)
41. Πρόσχαρος (Cheerful)
42. Σε ένταση / Σφιγμένος (Tense)
43. Σεμνός (Modest)
44. Σοφός (Wise)
45. Στοργικός (Caring)
46. Στοχαστικός (Reflective)
47. Συμπονετικός (Sympathetic)
48. Συναισθηματικός (Sentimental)
49. Σώφρων / Προσγειωμένος (Sensible)
50. Τολμηρός (Bold)
51. Υπομονετικός (Patient)
52. Φιλικός (Friendly)
53. Χαλαρός (Relaxed)
54. Χαρούμενος (Happy)
55. Ώριμος (Mature)

Σημείωση για την πρακτική εφαρμογή: Όταν έρθει η ώρα να επιλέξουμε επίθετα από την λίστα, είναι ανθρώπινο να ελκόμαστε αμέσως από τα θετικά επίθετα. Το “Εγώ” μας θέλει να ταυτίζεται με λέξεις όπως Σοφός, Γενναίος ή με αυτοπεποίθηση. Όμως, η πραγματική αξία του εργαλείου αναδύεται όταν οι άλλοι θα επιλέξουν για εμάς λέξεις, που δεν μας αρέσουν…

Q5. Πόσα “δείγματα” είναι αρκετά;

Επειδή εδώ δεν κάνουμε κλινική έρευνα αλλά προσωπική αξιολόγηση, το ζητούμενο δεν είναι η στατιστική σημαντικότητα, αλλά η ποιότητα και η σύγκλιση. Για να έχουμε τα βέλτιστα αποτελέσματα, ο ιδανικός αριθμός συμμετεχόντων είναι 5 έως 10 άτομα.

Κάτω από 5 άτομα: Το δείγμα είναι πολύ μικρό. Μία ακραία γνώμη (είτε πολύ θετική είτε πολύ αρνητική) μπορεί να παραμορφώσει τελείως το “παράθυρό” μας. Δεν υπάρχει αρκετή ποικιλία για να δούμε “μοτίβα”.

Πάνω από 10-12 άτομα: Αρχίζει η “στατιστική κόπωση”. Θα πάρουμε τόσα πολλά και διαφορετικά επίθετα που η Τυφλή Περιοχή μας θα μοιάζει με κατάλογο. Η ανάλυση γίνεται χαοτική και χάνεται η εστίαση.

Η ποιότητα μετράει περισσότερο από την ποσότητα

Στο Παράθυρο Johari, μεγαλύτερη σημασία από το πόσοι είναι, έχει το ποιοι είναι. Για μια ολοκληρωμένη εικόνα, το δείγμα μας θα έπρεπε να είναι “πολυσυλλεκτικό”:

2-3 άτομα από το στενό περιβάλλον: (Σύντροφος, κολλητός φίλος, αδελφός). Αυτοί βλέπουν τον “ανεπίσημο” εαυτό μας, τις συναισθηματικές μας αντιδράσεις και τις ευάλωτες πλευρές μας.

2-3 άτομα από το επαγγελματικό περιβάλλον: (Συνάδελφος, προϊστάμενος ή υφιστάμενος). Αυτοί βλέπουν τον “λειτουργικό” εαυτό μας, την αποτελεσματικότητα, την ηγεσία και τη διαχείριση άγχους.

1-2 “ουδέτεροι” ή γνωστοί ενός ευρύτερου κύκλου: Αυτοί είναι οι πιο πολύτιμοι για να μας πουν τι “εκπέμπουμε” με την πρώτη ματιά (first impression), κάτι που οι πολύ δικοί μας άνθρωποι μπορεί να έχουν συνηθίσει και να το μην προσέχουν πια.

Πότε τα αποτελέσματα θεωρούνται “αξιόπιστα”;

Στατιστικά, θα καταλάβουμε ότι το δείγμα μας “δούλεψε” όταν εμφανιστεί το φαινόμενο της Σύγκλισης (Convergence).

Αν, για παράδειγμα, από τους 8 συμμετέχοντες, οι 6 επιλέξουν το επίθετο “οργανωτικός”, τότε έχουμε ένα πολύ ισχυρό δεδομένο. Αν 5 από αυτούς επιλέξουν το “απόμακρος” κι εμείς δεν το έχουμε επιλέξει για τον εαυτό μας, τότε το Τυφλό Σημείο “φωνάζει” μια αλήθεια, ανεξάρτητα από το αν το δείγμα είναι 8 ή 80 άτομα.

Συμβουλή : Μην ψάχνετε το μεγάλο στατιστικό πλήθος. Ψάξτε τους 7-10 ανθρώπους που η γνώμη τους έχει βαρύτητα για εσάς και που ξέρετε ότι θα είναι ειλικρινείς (ακόμα και αν πονέσει λίγο). Εκεί κρύβεται η πραγματική αυτογνωσία.

Η Αυτογνωσία είναι μόνο η αρχή. Τι κάνουμε μετά;

Η χαρτογράφηση του δικού μας Παραθύρου Johari και η “μετακίνηση των συνόρων” του, είναι ένα τεράστιο βήμα για την αύξηση της επίγνωσής μας. Η αυτογνωσία από μόνη της είναι απλώς… πληροφορία. Το τι θα κάνουμε από εκεί και πέρα -με την αξιοποίηση της πληροφορίας- είναι η ουσιαστική πράξη εξέλιξης.

Αν, για παράδειγμα, μέσα από το feedback μάθουμε ότι οι συνεργάτες μας, μας θεωρούν κάπως “απόμακρο” (άρα αυτό φεύγει από το Τυφλό Σημείο και μπαίνει στην Ανοιχτή Περιοχή), η ευθύνη πλέον είναι στο χέρι μας. Έχουμε την επιλογή:

• Μπορούμε να αποφασίσουμε να δουλέψουμε πάνω σε αυτό για να βελτιωθούμε,
• Ή μπορούμε απλώς να το αποδεχτούμε και να το επικοινωνήσουμε με ειλικρίνεια στους γύρω μας: “παιδιά, έτσι λειτουργώ εγώ για να συγκεντρώνομαι, μην το παίρνετε προσωπικά” θέτοντας τα όριά μας.

Και οι δύο επιλογές είναι απόλυτα θεμιτές, γιατί πλέον γίνονται συνειδητά και όχι στα τυφλά.

Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι να γίνουμε “τέλειοι” στα μάτια των άλλων, αλλά να λειτουργούμε και να αλληλεπιδρούμε απολύτως συνειδητά.

Και εκεί ακριβώς, όταν η επίγνωση γίνεται επιλογή, ξεκινάει η ουσιαστική Προσωπική Ανάπτυξη.

---

Βιβλιογραφικές αναφορές & Πηγές

1. Luft, J., & Ingham, H. (1955). The Johari window, a graphic model of interpersonal awareness. Proceedings of the western training laboratory in group development. (Η αρχική δημοσίευση της μεθόδου).
2. Luft, J. (1969). Of Human Interaction: The Johari Model. Palo Alto, CA: National Press Books. (Το βασικό βιβλίο που αναλύει σε βάθος τη θεωρία του μοντέλου).
3. Covey, S. R. (1989). The 7 Habits of Highly Effective People. (Αν και δεν εστιάζει αποκλειστικά στο Johari, η φιλοσοφία της ενσυναίσθησης και της αναζήτησης αμοιβαίας κατανόησης που προτείνει ο Covey, ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη διεύρυνση της “Ανοιχτής Περιοχής”).
4. Hase, S., Davies, A., & Dick, B. (1999).The Johari Window and the Dark Side of Interpersonal Communication. (Μελέτη πάνω στους περιορισμούς της μεθόδου και την έννοια της “κρυφής περιοχής”).